سال ۱۴۰۴ در افغانستان در حالی پایان یافت که داغ ده‌ها تن از بیماران یک مرکز درمان اعتیاد به مواد مخدر در کابل را که در حمله هوایی ارتش پاکستان کشته شدند، بر دل خانواده‌هایشان سنگینی می‌کند.

ارتش پاکستان شامگاه دوشنبه ۲۵ اسفند و در جریان عملیات هوایی علیه طالبان، یک مرکز درمانی را بمباران کرد که در نتیجه آن ده‌ها نفر کشته و زخمی شدند. طالبان ادعا می‌کنند که در این حمله دست‌کم ۴۰۰ نفر کشته و ۲۵۰ نفر زخمی شده‌اند، اما منابع مستقل از جمله سازمان ملل متحد این آمار را تایید نکرده‌اند و شمار قربانیان را «ده‌ها نفر» اعلام کرده‌اند. اجساد شماری از قربانیان این حمله در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه و شماری دیگر در روز پنجشنبه و هم‌زمان با برگزاری نماز عید فطر به خاک سپرده شد.

طالبان برخلاف بسیاری از کشورهای اسلامی، پنجشنبه را عید فطر اعلام کردند. یکی از روحانیون طالبان که در هرات امامت نماز عید را برعهده داشت، در سخنرانی خود افرادی را که روز پنجشنبه روزه گرفتند و عید نکردند، «جاهل» خواند.

بمباران کابل برای نخستین‌بار توسط پاکستان

هرچند کابل در یک قرن اخیر اشغال و حضور نظامیان بریتانیایی، روسی و آمریکایی را شاهد بود، هیچ‌گاه هدف بمباران یک کشور همسایه قرار نگرفته بود.

جنگنده‌های ارتش پاکستان نخستین‌بار اوایل اکتبر ۲۰۲۵ وارد حریم هوایی کابل شدند و به اهدافی در این شهر حمله کردند. هرچند پیش از این جنگنده‌های ارتش پاکستان اهدافی را در شرق افغانستان و در امتداد مرز بمباران کرده بودند، اما این نخستین‌ بار بود که آسمان پایتخت افغانستان به میدان عملیات جنگنده‌های ارتش پاکستان تبدیل می‌شد.

ارتش پاکستان در شش ماه گذشته، اهدافی را در شهرهای مختلف افغانستان از جمله کابل، قندهار، پکتیا، پکتیکا، ننگرهار و خوست بمباران کرد. هرچند ارتش پاکستان ادعا می‌کند پناهگاه‌های تحریک طالبان پاکستان را هدف قرار می‌دهد، بررسی‌های سازمان ملل متحد نشان داده است که در شماری از این حملات، غیرنظامیان آسیب دیده‌اند.

عطاءالله تارر، وزیر اطلاعات و رسانه‌های پاکستان، روز چهارشنبه، هم‌زمان با اعلام آتش‌بس به مناسبت عید فطر، در اطلاعیه‌ای گفت ارتش این کشور تلفات سنگینی به طالبان افغانستان وارد کرده است. بر اساس اطلاعات تارر، ۷۰۷ عضو طالبان افغانستان در حملات ارتش پاکستان کشته، بیش از ۹۳۸ نفر زخمی، ۲۵۵ پایگاه منهدم و ۴۴ پایگاه تصرف شده‌اند و همچنین ۲۳۷ تانک، خودرو زرهی و توپخانه نابود شده است.

او افزود که ۸۱ هدف مرتبط با «تروریسم» در خاک افغانستان از طریق حملات هوایی هدف قرار گرفته و در شب ۱۶ مارس نیز تاسیسات نظامی در کابل و ننگرهار، از جمله مراکز نگهداری پهپاد، زیرساخت‌های فنی و انبارهای مهمات که به ادعای پاکستان برای حمله به غیرنظامیان این کشور استفاده می‌شد، تخریب شده‌اند. تارر همچنین مدعی شد که نیروهای پاکستانی مواضع طالبان افغانستان را در مناطق باجور، کرم، تورخم، خیبر و وزیرستان شمالی و جنوبی هدف قرار داده‌اند.

پاکستان در یک ماه اخیر در چارچوب عملیات «غضب‌ الحق» حملات مرگباری را به شهرهای مختلف افغانستان انجام داد که نشان می‌دهد نهادهای امنیتی این کشور از تلاش‌های ناکام برای مذاکره با طالبان افغانستان ناامید شده‌اند. در شش ماه گذشته، دست‌کم چهار دور مذاکره میان پاکستان و طالبان افغان در دوحه، استانبول و مکه با پادرمیانی وزیران خارجه قطر، ترکیه و عربستان سعودی برگزار شد، اما این مذاکرات بی‌نتیجه پایان یافت.

حمایت طالبان افغانستان از طالبان پاکستانی که قدرتمندترین گروه شبه‌نظامی مخالف حکومت پاکستان است، بار دیگر آتش جنگ را در افغانستان شعله‌ور کرد. با وجود اینکه طالبان در جریان این جنگ سعی کرده‌اند با برگزاری تجمع‌های مردمی از حملات پاکستان برای برانگیختن احساسات عمومی به نفع خود استفاده کنند، بسیاری از مردم معتقدند که این جنگ میان طالبان و پاکستان است و مردم نقشی در آن ندارند.

برخی نیز این جنگ را نمونه‌ای در مقیاسی کوچک‌تر از جنگ طالبان با آمریکا به دلیل حمایت و میزبانی از اسامه بن لادن، بنیان‌گذار القاعده، می‌دانند. بر اساس گزارش کمیته نظارت بر تحریم‌های شورای امنیت، دست‌کم چهار هزار و ۵۰۰ عضو تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان حضور دارند. پاکستان بارها از طالبان افغانستان خواسته است که به تعهدات خود پایبند باشند و اجازه ندهند از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها استفاده شود، اما طالبان با انکار این گزارش‌ها، علنا از تحریک طالبان پاکستان حمایت می‌کنند.

ادامه سلطه طالبان و سیر صعودی فقر و بیکاری

با ادامه حاکمیت طالبان و انزوای افغانستان در جامعه بین‌المللی، این کشور با بحران عمیق اقتصادی و انسانی روبرو است که نشانه‌های آن در افزایش فقر، بیکاری و ناامنی غذایی به‌وضوح دیده می‌شود.

برنامه جهانی غذا اعلام کرده است که یک‌سوم جمعیت افغانستان، معادل ۱۷.۴ میلیون نفر، به کمک غذایی فوری نیاز دارند و حدود ۲۱.۹ میلیون نفر نیز در سال میلادی جاری به کمک‌های بشردوستانه وابسته خواهند بود. این وضعیت در حالی است که اقتصاد کشور پیش از این نیز در پی از دست رفتن گسترده مشاغل، رکود بازار کار و پیامدهای زلزله‌ها آسیب دیده بود. در چنین شرایطی، افزایش بیکاری و کاهش درآمد خانوارها باعث شده است که میلیون‌ها نفر حتی توان تامین ابتدایی‌ترین نیازهای غذایی را از دست بدهند.

هم‌زمان، تشدید درگیری‌ها در مرز افغانستان و پاکستان و اختلال در مسیرهای تجاری، فشار بیشتری بر معیشت مردم وارد کرده است. افزایش قیمت مواد غذایی به‌ دلیل بسته شدن مرزها و محدودیت‌های صادراتی ایران، خطر کمبود کالاهای اساسی را در سراسر کشور افزایش داده و دسترسی به مواد غذایی را دشوارتر کرده است. درگیری طالبان افغانستان با پاکستان بر سر حمایت و میزبانی این گروه از تحریک طالبان پاکستان، افغانستان را در آستانه بحرانی قرار داده که ترکیب بیکاری گسترده، فروپاشی اقتصادی و ناامنی غذایی آن را تشدید کرده است و میلیون‌ها نفر را هر روز بیشتر به سوی فقر مطلق سوق می‌دهد.

سکوت رهبران طالبان در مورد فقر و بیکاری

در حالی‌ که فقر و بیکاری مزمن به‌صورت گسترده دامنگیر جامعه افغانستان است، رهبران طالبان در سخنرانی‌هایشان در نماز عید، به مسائل حیاتی مردم هیچ اشاره‌ای نکردند و بیشتر بر اهمیت اطاعت از فرمان‌های صادرشده تاکید کردند.

ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، در سخنرانی نماز عید در قندهار با تاکید بر اطاعت از رهبری گفت: «مسلمانان به امام و راهنما نیاز دارند و پیروی از فرمان‌های او موجب پیروزی می‌شود.» او با محکوم کردن فشارهای بین‌المللی بر این گروه برای رعایت حقوق بشر و به‌ویژه حقوق زنان افزود: «غربی‌ها همه توان خود را به‌کار گرفتند، اما شکست خوردند و ذلیل شدند و اکنون به نام حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، گزارش‌هایی منتشر می‌شود.»

رهبر طالبان از مردم خواست که برای دانستن حقیقت به گزارش‌های منتشرشده توجه نکنند و برای درک اینکه حقیقت چیست، به علما مراجعه کنند. او بدون اشاره به وضعیت اقتصادی مردم، سخنرانی خود را با دعا برای «رهایی مسلمانان از ظلم کفار» پایان داد و تاکید کرد که مردم باید حاکمیت این گروه را از خود بدانند.